شیرهای چنج‌اور(Change-Over)

چکیده

شیرهای چنج‌اور یکی ازمهمترین اجزای کنترل جریان در خطوط فرآوری صنایع غذایی،لبنی،نوشیدنی ودارویی هستند. این شیرها با تغییر مسیرجریان،امکان اتصال یا تفکیک خطوط فرآیندی را فراهم می کنند ونقش مهمی در مدیریت فرآیند،شستشو (CIP ) و ایمنی بهداشتی دارند.

مقدمه

در خطوط فرایندی که شامل انتقال مایعات است، کنترل دقیق مسیر جریان اهمیت بسیار زیادی دارد.عملیات هایی مانند انتقال محصول،تغییر مسیر تولید،شست شوی خودکار(CIP) وجداسازی سیالات مختلف بدون استفاده ازشیرهای چندراهه یا چنج اور عملا ممکن نیست.

شیرچنج اور با یک عملگر(معمولا پنوماتیک) میتواند جریان را از یک مسیر به مسیر دیگر هدایت کند.این قابلیت باعث کاهش توقف خط، افزایش سرعت تولیدو جلوگیری از آلودگی متقاطع میشود.

ساختار و عملکرد عمومی شیرهای چنج‌اور

شیرچنج اور از یک بدنه چند راهه،مجموعه آب بند ها،سیت ها و یک عملگرتشکیل شده است.با چرخش یا حرکت داخلی قطعه عمل کننده،مسیرهای مختلف به یکدیگر متصل یا قطع می شوند.اساس کار این شیرها برپایه شکل مسیر داخلی است که تعیین میکند جریان چگونه هدایت می شود.

در اینجا به معرفی انواع مدل های شیرچنج اور شامل B1-B2-B1B1-B2B1-B1B2 میپردازیم.

معرفی مدل‌های مختلف:

  1.مدل  B1

• تعریف

درمدل B1   مسیر داخلی به شکل زاویه ای طراحی شده و امکان هدایت جریان از ورودی به خروجی وجود دارد.

• عملکرد

• تغییرمسیر بین دو خط
• امکان باز و بسته کردن مسیر

• مزایا

• طراحی ساده
• سرعت عمل بالا
• هزینه نگهداری کمتر
• مناسب برای تغییر مسیرهای معمولی

• کاربرد

در ابتدا و انتهای خطوط تولید،جهت ایجاد امکان فعال شدن مسیر

2. مدل B2

• تعریف

درمدل B2 مسیر داخلی به شکلی طراحی شده است که امکان هدایت جریان از ورودی به خروجی امکان پذیر است.

• عملکرد

• اتصال ورودی به هردو خروجی
• امکان ترکیب دو جریان
• ایجاد چند حالت کاری مختلف

• مزایا

• انعطاف پذیری بالا
• مناسب فرآیندهای پیچیده
• قابلیت استفاده در خطوط چند منظوره

• کاربرد

• مخلوط سازی جریان ها
• تقسیم جریان به دو بخش
• سیستم های شستشوبا چند حالت مختلف
• خطوط نوشیدنی و لبنی با عملیات متغیر

   

  3. مدل B1B1

  • تعریف

  درمدل B1B1 دومسیر مستقل با دو ساختار B1 در یک شیر ترکیب شده اند.

  • عملکرد

  • امکان تغییر مسیر در دو بخش مستقل
  • قابلیت سوئیچ همزمان یا جداگانه
  • بدون امکان اختلاط ناخواسته بین پورت ها                         

  • مزایا

  • مناسب سیستم های چند خطی
  • مدیریت هم زمان دو عملیات تغییر مسیر
  • افزایش انعطاف بدون پیچیدگی

  • کاربرد

  • خطوط دوبخشی در کارخانه های لبنی
  • اتصال دو مخزن به دو خط خروجی مختلف

     

    • مدل B2B1 -B1B2

    • تعریف

    مدل B2B1 یا B1B2 ترکیبی از ساختار B2 و B1 است، دراین مدل امکان ترکیب حالت های پیچیده جریان و تغییر مسیر دقیق را فراهم می کند.

    • عملکرد

    • یک بخش با قابلییت اتصال و مخلوط سازی (B2)
    • بخش دیگر مخصوص تغییر مسیر(B1)
    • مناسسب سیستم هایی که بخشی نیاز به ترکیب و بخشی نیاز به تفکیک دارد

    • مزایا

    • بیشترین میزان انعطاف
    • مناسب خطوط چند منظوره
    • امکان مدیریت دو نوع عملیات متفاوت در یک شیر

    • کاربرد

    • خطوط CIP با حالت های ترکیبی
    • فرایندهای پیچیده تولید لبنیات
    • سیستم های چند مخزنه                         

      • معیارهای انتخاب مدل مناسب

       

      مدل مناسب	نیاز فرایندی
      B1	تغییرمسیر ساده
      B2	ترکیب یا تقسیم جریان
      B1B2	مدیریت دومسیر مستقل
      B2B1-B1B2	عملیات ترکیبی(mix+divert)
      B2 یاB2B1 -B1B2	سیستم های حساس با جریان های مختلف
      B1	خطوط اقتصادی و ساده

       

      • نکات مهم در طراحی و نگهداری

       

      • انتخاب نوع سیل(EPDM-PTFE-NBR-VITON-SILICONE) مناسب با دما و مواد
      • جلوگیری از رسوب و باقی مانده محصول در مسیر
      • طراحی مناسب برای CIP کامل
      • بررسی دوره ای عملگر پنوماتیک
      • انتخاب جنس بدنه مقاوم در برابر خوردگی(مثلا استیل 316)

       

      • نتیجه گیری

       

      شیرهای چنج اور با مدل های B1-B2-B1B1-B2B1-B1B2 طیف وسیعی از نیازهای کنترل جریان را درخطوط صنعتی پوشش میدهند.

      مدل B1 برای تغییر مسیرهای ساده،مدل B2 برای عملیات پیچیده و مدل های ترکیبی برای سیستم های چند خطه یا چند عملیاتی طراحی شده اند. استفاده صحیح از این مدل ها باعث افزایش انعطاف،کاهش توقف خط،بهبود بهداشت و افزایش بازدهی فرایند میشود.