

دستگاه پاستوریزاتور چیست؟
دستگاه پاستوریزاتور یکی از انواع تجهیزات کاربردی مورد استفاده در صنایع غذایی است. در بسیاری از اوقات و حتی بر اساس استانداردهای بهداشتی این نیاز وجود دارد که مواد اولیه مورد استفاده در فرآیند تولید، پاستوریزه شوند. در گذشته از روشهای سنتی که شامل جوشاندن و حرارت دادن موارد بود، برای انجام آن استفاده میشد. اما این کار علاوه بر زمانبر بودن متاسفانه به دلیل تبخیر، کیفیت و بافت مواد اولیه نیز دستخوش تغییر میگردید.
برای رفع این مشکل که برجستهترین آن کیفیت و سرعت عمل بود فناوری به کمک صنعت آمد و دستگاههای پاستوریزاتور را اختراع نمود.
چرا پاستوریزه میکنیم؟
در برخی از مواد غذایی و نوشیدنیها میکروبهایی وجود دارد که اگر از بین نروند باعث بروز آسیب و بیماری در افراد مصرف کننده خواهد شد. پاستوریزه کردن، فرایندی است که طی آن مواد غذایی را حرارت داده تا میکروبهای موجود در آنها همچون انواع باکتری، ویروس، پروتوزوآ، کپک و… کشته شوند. به پاس آنکه لوئی پاستور، دانشمند فرانسوی این فرایند را ابداع نمود، نام پاستوریزاسیون را برای این فرایند انتخاب کردند.
هنگام پاستوریزه کردن بخشی از این میکروبها بوسیله حرارت دیدن ماده غذایی از بین خواهد رفت. همچنین عمل پاستوریزه کردن به ماندگاری بیشتر مواد غذایی نیز منجر خواهد شد.
البته باید دقت داشت که این عمل با استریلیزه کردن کاملا متفاوت است. در فرآیند پاستوریزاسیون برخی از انواع باکتریها همچنان باقی خواهند ماند ولی در عمل استرلیزه کردن این باکتریها نیز از بین خواهند رفت. بنابراین با توجه به باکتریهای موجود در مادهی غذایی در بین این دو روش یکی را میتوان انتخاب نمود.
البته جای نگرانی نیست! زیرا در روش پاستوریزه کردن نیز، این فرآیند بهطوری طراحی شده است که در آن باکتری بیماری سل ازبین برود. چرا؟ با توجه به اینکه باکتری عامل بیماری سل از مقاوم ترین میکروبها در مقابل حرارت است؛ لذا از بین رفتن این باکتری به معنی از بین رفتن همه باکتریهای بیماریزای دیگر موجود در شیر است.
روشهای پاستوریزه کردن شیر
معمولاً وقتی صحبت از پاستوریزه کردن میشود، به یاد شیر میافتیم. شیر را معمولاً به دو روش پاستوریزه میکنند:
- حرارت زیاد در مدت کوتاه
- حرارت کم در مدت زیاد
در روش اول، شیر را در دمای ۷۲ درجه سانتیگراد به مدت ۱۵ ثانیه حرارت میدهند و در روش دوم، شیر را در دمای ۶۳ درجه سانتیگراد به مدت ۳۰ دقیقه حرارت میدهند. برای حفظ خواص تغذیهای شیر، در صنعت از روش اول استفاده میشود.
فرآیند پاستوریزه کردن به چه شکل است؟
1- خنک سازی شیر
سرد کردن یک فرایند پاستوریزاسیون نیست اما در هنگام برخورد با حجم زیادی شیر گام لازمی است.
شیر، پستان گاو را در دماهای بالای محیط ترک می کند که تکثیر سریع باکتریایی را تشویق کرده و سرعت فساد را ازدیاد می دهد.
با این حال، کاهش دما در بین ۲ درجه سانتی گراد تا ۵ درجه سانتی گراد رشد باکتریایی و سوخت و ساز بدن را متوقف می کند.
این امر، قبل از آغاز پاستوریزاسیون مناسب، نگاهداری کیفیت را استارت می زند.
2- مرحله پیش حرارت دهی (تولید مجدد) و استاندارد سازی
پس از حجیم شدن، شیر سرد شده تا حدود ۴۰ درجه سانتی گراد گرم می شود تا جداسازی آسان سرشیر در طول استانداردسازی تسهیل شود.
این سیستم از گرمایش، از تولید مجدد استفاده می کند. به عنوان مثال، از گرمای شیر پاستوریزه شده موجود برای گرم کردن شیر سرد ورودی استفاده می شود. شیر سرد شده، در یک جریان بر عکس یا متقابل، شیر پاستوریزه را خنک می کند.
هدف از استانداردسازی به دست آوردن محصولی با محتوای یکنواخت سرشیر است.
3- مرحله شفاف سازی
شفاف سازی برای حذف تمام ماده خارجی از محصول ضروری است. ذرات جامد بزرگ با فشار دادن شیر از طریق فیلترهای فلزی لوله ای برداشته می شوند. از یک شفاف ساز سانتریفوژ (نه آنی که برای استانداردسازی استفاده می شود) برای خارج کردن تمام خاک ها و آلودگی ها از شیر استفاده می شود.
4- مرحله استاندارد سازی
این مهم است که چربی شیر را به گونه ای استاندارد نمایید که اطمینان حاصل شود شما در نهایت با یک محصول با کیفیت سازگار در بازار مواجه هستید. مصرف کنندگان مختلف محصولات مختلف را ترجیح می دهند.
مشتریانی هستند که شیر خامه گیری شده را تنها در حالی مصرف می کنند که شیر کم چربی باشد. در حالی آن ها شیر استاندارد شده می گیرند که کسانی هم هستند که شیر پرچرب را ترجیح می دهند.
استانداردسازی لازم است تا اطمینان حاصل شود که همه مشتریان در نظر گرفته می شوند. باز هم در طول فرایند استاندارد سازی است که شما می توانید سرشیری را که برای ساخت کرم و دیگر محصولات مبتنی بر چربی مانند کره و کره آب کرده استفاده می شود، جدا کنید.
5- مرحله هموژنیزه کردن
همگن سازی یک فرایند فیزیکی جهت شکستن گوی های چربی شیر به قطره های کوچک برای ممانعت از جدایی کرم است.
قطره های ریز چربی در یک ستون شیر بالا نمی رود؛ از آنجا که کاهش اندازه آنها نیز دانسیته آنها را در شیر افزایش می دهد.
هموژن کننده شیر کار در بین 100 تا 170 بار کار می کند و تمام گویچه های چربی را به قطره های بسیار کوچک جدا می کند که سطح ادغام چربی در شیر را افزایش می دهد.
در نتیجه، چربی شیر به طور یکنواخت در شیر توزیع می شود.
6- بخش گرمایش
بهره گیری از حرارت حاصل از بخار جهت بالا بردن درجه حرارت شیر از حدود 60 درجه سانتی گراد به 72 درجه سانتی گراد مورد نیاز است تا برای کشتن اسپور کلستریدیوم بوتولینوم موثر واقع شود.
7- بخش نگهداری
پس از گرم شدن، شیر به داخل لوله های نگهداری جریان می یابد که طول آن ها با نرخ جریان شیر کالیبره شده است تا اطمینان حاصل شود که شیر حداقل ۱۶ ثانیه در لوله ها باقی می ماند. تمام شیر باید دمای پاستوریزاسیون مورد نیاز را در انتهای لوله ها حفظ کند.
در صورت رخنه، یک حسگر، دریچه انحراف جریان را به کار می اندازد تا شیر را به بخش گرمایش برگرداند و آن را به دمای مورد نیاز بیاورد.
هنگامی که شیر به دمای مورد نیاز در انتهای لوله های نگهداری دست می یابد، دوباره به بخش بازسازی برگشت داده می شود تا شیر سرد ورودی را گرم کند؛ در حالی که خودش تا حدود ۳۰ درجه سانتی گراد سرد می شود.
8- بخش خنک کننده/سرمایش
پس از باز تولید سرما در شیر پاستوریزه، شیر به بخش خنک کننده PHE حرکت داده می شود؛ جایی که در آن خنک کننده PHE/ آب سرد شده، دمای شیر پاستوریزه را تا ۴ درجه سانتی گراد پایین می آورد.
سپس شیر سرد شده برای بسته بندی غیر عفونی و ذخیره سازی متعاقب در سردخانه به ماشین های بسته بندی پمپ می شود.
روشهای جدید پاستوریزه کردن
امروزه به هر فرآیندی که آنزیمهای فاسد کننده مواد غذایی را بدون از بین بردن ارزش غذایی آن از بین ببرد یا از کار بیاندازد پاستوریزه کردن میگویند. این موارد شامل پاستوریزه کردن با گرما یا بدون گرما میشود. نمونههای جدید پاستوریزه کردن تجاری شامل فرآیند پاستوریزه سازی فشار بالا (HPP یا پاسکالیزیشن)، گرمای تابش مایکروویو (MVH) و میدان الکتریکی پالسی (PEF) میشوند.
ARMANA
گروه تولیدی آرمانا سازنده پاستور شیر/پاستور دوغ ( اتوماتیک و دستی)
دستگاه پاستوریزاتور از ملزومات بسیاری از تولید کنندگان مواد غذایی بوده و بدون آن محصول نهایی به لحاظ سلامت و استانداردهای بهداشتی تائید نخواهد شد. گروه تولیدی آرمانا سالها سابقه فعالیت در زمینه اتوماسیون صنعتی و راهاندازی موفق انواع خطوط تولید لبنیاتی با افتخار در این حوزه همراه شماست.